Czy Dolny Śląsk stracił inwestycję dekady?

Intel wycofał się z planów budowy fabryki chipów pod Wrocławiem. Co zdecydowało o zwrocie akcji i jakie konsekwencje odczują mieszkańcy oraz lokalny rynek pracy?

Kiedy w czerwcu 2024 r. ogłoszono, że koncern Intel zainwestuje około 4 mld euro w nowoczesną fabrykę układów scalonych w gminie Miękinia, Dolny Śląsk poczuł wiatr w żagle. Wizja ponad 2 tys. miejsc pracy w samej fabryce i kolejnych kilkunastu tysięcy u poddostawców zdawała się potwierdzać aspiracje regionu do miana polskiej „Dolin­y Krzemowej”. Tym bardziej szokująca okazała się piątkowa informacja, że korporacja „wstrzymuje projekt na czas nieokreślony”, tłumacząc decyzję „globalnym przeglądem inwestycji kapitałowych”.

Kulisy decyzji Według oficjalnego oświadczenia Intela priorytetem na najbliższe dwa lata będzie ukończenie już rozpoczętych fabryk w USA i w Izraelu. W komunikacie podkreślono, że „zawirowania na rynku półprzewodników i konieczność optymalizacji wydatków” wymusiły zamrożenie nowych placówek w Europie. Strona rządowa, reprezentowana przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, potwierdziła, że firma nie zerwała umowy, lecz „skorzystała z klauzuli odroczenia”, co daje szansę na powrót do projektu, jeśli warunki rynkowe się poprawią.

Nieoficjalnie mówi się jednak o twardych negocjacjach dotyczących poziomu pomocy publicznej. Według źródeł zbliżonych do resortu finansów Intel oczekiwał zwiększenia wsparcia powyżej 40 proc. wartości inwestycji. Rząd – już obciążony programem subsydiów dla innych dużych projektów – nie chciał iść dalej bez zgody Brukseli. Ostatecznie koncern uznał, że biznesowo bezpieczniej jest skupić się na Ameryce Północnej, gdzie subsydia w ramach amerykańskiego CHIPS Act płyną szybciej. Ministerstwo Rozwoju i Technologii potwierdziło, że firma skorzystała z klauzuli umożliwiającej odłożenie inwestycji bez zrywania umowy, ale jednocześnie przyznało, iż „harmonogram należy uznać za otwarty” Na Dolnym Śląsku konsekwencje mogą być odczuwalne już w przyszłym roku. Samorząd wojewódzki szacował, że sama budowa fabryki zwiększy popyt na usługi inżynieryjne o 10-15 proc., a w okolicznych strefach ekonomicznych powstanie 50–60 nowych firm poddostawczych. Bez Intela te scenariusze stają się nieaktualne. Kolejny cios to infrastruktura: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad planowała modernizację drogi nr 94 i budowę nowego zjazdu z A4, finansowaną częściowo z budżetu państwa, częściowo z przychodów podatkowych przyszłego zakładu. Projekt zostanie utrzymany w dokumentacji, ale inwestorów na jego ekspresową realizację na razie brakuje.

Najbardziej dotknięte mogą być uczelnie. Politechnika Wrocławska i Uniwersytet Przyrodniczy współtworzyły z firmą program stażowy „Silicon Valley Lower Silesia”. Rekrutację na pierwszą edycję wstrzymano, a władze uczelni przyznają, że bez partnera przemysłowego trudno będzie utrzymać intensywne laboratoria z zakresu litografii i pakietowania układów scalonych. Czy to definitywny koniec? Eksperci cytowani przez portal Notes From Poland podkreślają, że Europa wciąż musi zdywersyfikować łańcuch dostaw półprzewodników, a Polska oferuje konkurencyjne koszty pracy i dobre zaplecze inżynierskie. Jeśli więc rynek wróci do trendu wzrostowego, Dolny Śląsk wciąż ma atuty. Samorząd wojewódzki deklaruje dokończenie uzbrojenia 300 hektarów w gminie Miękinia i utrzymanie „zielonego światła” dla sektora high-tech. Aby jednak odzyskać zaufanie inwestorów, potrzebne będą stabilne zasady udzielania pomocy publicznej oraz szybsze procedury środowiskowe. Wygląda na to, że rząd Donalda Tuska jest jednak zbyt zajęty walką wewnątrz koalicji, by skutecznie lobbować na rzecz inwstycji.

Na dziś bilans jest niekorzystny: region traci tysiące przewidywanych miejsc pracy i impuls modernizacyjny. Nie oznacza to jednak, że szansa bezpowrotnie przepadła. Pytanie brzmi, czy Dolny Śląsk i rząd potrafią wykorzystać tę pauzę na stworzenie jeszcze atrakcyjniejszej oferty – zanim globalni giganci rozdysponują kolejne miliardy na mapie Europy.